یک پنجره برای بهتر زیستن | مرضیه فاطمی

حس خوب زندگی با افزایش عزت نفس

با حسین، راه حسین و عزای حسین – چرا مطالعه و تفکر نمی تواند جایگزین عزاداری شود؟

نويسنده:مرضیه فاطمی دسته:روز نوشته های مرضیه فاطمی تاریخ:۷ مهر ۱۳۹۶
(3 votes, average: 3٫67 out of 5)
Loading...
عزاداری عاشورا، امام حسین ع

اول راهنمایی که بودم یکی از معلمانمان که معلم اکثر درسها بود یک بار سر کلاس به ما دانش آموزان گفت: این عزاداری هایی که برای امام حسین برگزار می کنیم به چه درد می خورد. این سینه زدن ها و زنجیر زدنها و تعذیه ها چه فایده دارد! و من هم که دانش آموز ساده ای بودم که از یک معلم خیلی تاثیر می گرفت این حرف در گوشم ماند و موجب شد تا سالها با حالتی از منفی نگری و اندکی هم پرسشگری به عزاداری ها بنگرم.

خوشبختانه بعدها که بزرگتر شدم اتفاقا به برکت همین مجالس به خطایی که در این اندیشه ها بود پی بردم و دانستم در همه ی آن سالهایی که از شرکت در عزاداری ها طفره می رفتم و به قول دانشجوها به یک حاضری زدن اکتفا می کردم چه ها که از دست نداده ام. پس از آن بود که دیگر روبرو شدن با این شبهات نه تنها مرا به شک وا نمی داشت بلکه بسیار هم متاثر و ناراحت می کرد.

خصوصا در چند سال گذشته که می دیدم چقدر در شبکه های مجازی یک عده مغرضانه و برخی دیگر ناآگاهانه تحت عناوینی زیبا همچون “التماس تفکر” به اشاعه ی پیامهایی تو خالی می پرداختند. پیامهایی که ظاهر فریبنده شان سریعا چارچوبهای ذهنی ما را می شکست و ما را با یک دروغ حقیقت نما فریب می داد. اما اندکی نگاه نقادانه و تیزبینانه تهی بودن و غلطهای منطقی و فریبنده ی آن را هویدا می کرد. این شد که تصمیم گرفتم یکی دو متن در ارتباط با این شبهات بنویسم.

 

نتیجه گیری نادرست از بعضی مسائل نسبتا درست!

برخی انتقاداتی به عزاداری ها دارند که بعضا هم انتقادات به جایی است اما از آن نتایج نادرستی می گیرند. مثلا معتقدند که ادبیات عزاداری ها و پیامهایی که توسط مداحان منتقل می شود نمی تواند حقیقت عظمت حرکت امام حسین (ع) را تبیین کند و بدتر اینکه سبک و سیاق امرزی عزاداری ها که بعضا از خطابه فاصله گرفته و به محل “جولان مداحان بازاری” تبدیل شده است بیشتر ظلم به امام حسین است تا خدمت به ایشان. نکته ی اصلی اینجاست که بر مبنای این نکات اینطور نتیجه می گیرند که در خانه نشستن و مطالعه و تفکر درباره حقیقت هدف و رسالت اباعبدالله جایگزین بهتری برای عزاداری است.

یعنی به جای ارائه ی راه حلی برای اصلاح ضعفهای موجود کلا کمر به حذف و تحریم عزاداری ها می بندند و توصیه ی زیبا و شکیل “مطالعه و تفکر در سیره و رسالت ابا عبدالله” را جایگزین می کنند.  این شد که امسال تصمیم گرفتم متنی در نقد این توصیه بنویسم و به توضیح پیرامون این مطلب بپردازم که چرا علیرغم کاستی های موجود حذف عزاداری ها و جایگزین کردن آن با مطالعه هرگز و هرگز پیشنهاد صحیحی نیست. متن را به دو قسمت تقسیم کرده ام :

 

♦   بخش اول: چه خطایی در تشویق مطالعه و تفکر به جای عزاداری وجود دارد؟

♦   بخش دوم: چرا علیرغم کاستی های موجود تحریم و حذف عزاداری ها و تشویق به منزل نشینی توصیه ی غلطی است؟

 

 

بخش اول:  چه خطایی در تشویق مطالعه و تفکر به جای عزاداری وجود دارد؟

اسلام همیشه در آیات قرآن انسانها را به تفکر، تدبر و عقلانیت دعوت کرده است. مطالعه و تفکر در مورد اهل بیت نیز از این امر مستثنی نبوده و باید جاری و ساری در زندگی باشد و اگر نیست، ایام مذهبی بهترین یادآور برای این امر است.اما به دلایل زیر است این موضوع به معنی جایگزین کردن عزاداری با در منزل نشستن و مطالعه و تفکر کردن نیست.

 

۱- یک خطای منطقی فاحش!

ما در کل سال ۳۶۵ روز فرصت داریم برای شناخت اهل بیت مطالعه کنیم.  و حتی در خود ایام مذهبی مثل تاسوعا و عاشورا هم با احتساب روزی  ۸ ساعت خواب شبانه ۳۲ ساعت وقت آزاد داریم که می توانیم بخشی از آن را به مطالعه و تفکر اختصاص دهیم. یعنی آنقدر فرصت داریم که به هر دوی عزاداری و مطالعه برسیم. پس چه اصراری است که بین مطالعه و عزاداری یکی را انتخاب کنیم و مطالعه را جایگزین عزاداری کنیم؟!

 

۲- طی کردن ره صد ساله با یک نظر عنایت

به علاوه از دیدگاه من اتکای زیاد به مطالعه و تفکر شخصی و غفلت از معرفت​هایی به مراتب بزرگتر که از راه​هایی جز مطالعه و اندیشه شخصی بدست می​آید خودش آسیب زا و مخالف با درس​های عاشوراست. همانطور که در همین واقعه عاشورا خواصی از اهل علم و دانش که به اندیشه​ی خود مغرور شدند سعادت همراهی امام را از دست دادند اما در مقابل افرادی بودند که با یک نظر امام (ع) متحول شده سعادت همراهی ایشان را یافتند. به عنوان مثال زهیر ابن قین فردی بود که ابتدا حتی از اجابت دعوت امام و هم سخنی با او پرهیز داشت اما با یک دیدار امام متحول شد و مشتاقانه خود را برای شهادت در رکاب حضرت آماده کرد. این نتیجه​ی یک نگاه و یک نظر امام است. به قول حضرت حافظ

 

آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند،      آیا بود که گوشه چشمی​ به ما کنند

 

بنابراین اگر شرکت در این مجالس به یک نگاه صاحبین آن که به کرامت و بخشش معروف هستند منجر شود ما بهره​ی خود را برای یک عمر برده​ایم. اگر شرکت در این مجالس و در پی آن نظر عنایت حضرات قلب ما را تکان دهد و چشمه​هایی از معرفت و خرد و حکمت را در ما باز کند به صدها شب مطالعه می​ارزد. مشابه داستان معروف دیدار ابو سعید ابو الخیر و بوعلی سینا، که بوعلی می​گفت:” آنچه ما می​دانیم او می​بیند” و ابوسعید می​گفت: “هر جا ما توفيق حضور داشتيم اين پير با عصاي عقل همراه ما بود”.

البته ناگفته نماند که قطعا مطالعه و تلاش برای بالا بردن معرفت، می​تواند بهره​ی ما را از این مجالس بیشتر کند و این صحبت​ها هرگز به معنی حذف اهمیت مطالعه و تدبر نیست. اما اینکه مطالعه و در خانه نشستن و تامل کردن در مقابل شرکت در عزاداری قرار گیرد پیشنهاد مناسبی نیست.

 

۳- فرجام استلالهای به ظاهر عقلانی خالی از عشق و بصیرت

استدلال اندیشمندانی که عزاداری های فعلی را بی حاصل دانسته و مطالعه و تفکر را پیشنهاد می کنند مرا به یاد استدلال عقلایی می اندازد که در آن زمان قیام امام حسین ع را غلط قلمداد کرده از یاری او اجتناب کردند. استدلال آنها این بود که قیام در صورتی ارزش دارد که به پیروزی و ایجاد حکومت علوی بیانجامد اما اگر قرار است به شکست و ریختن خون ختم شود بی حاصل و بی ارزش است.

غافل از اینکه اگر پیروزی ظاهری در جنگ و تشکیل حکومت برای یک دهه اسلام را زنده نگه میداشت خونهایی که ریخته شد ۱۴۰۰ سال است که اسلام را زنده نگه داشته است. به همین ترتیب، همین از خانه بیرون آمدنها و عزاداری های در ظاهر ساده است که توانسته ۱۴۰۰ سال جرقه تفکر و مطالعه را در حق جویان و اندیشمندان سراسر جهان برانگیزد. در حالی که اگر قرار بود افراد به جای عزاداری در منزل بنشینند و به مطالعه و تفکر بپردازند شاید اکنون نامی از عاشورا نبود.

 

۴- خداحافظی با عزاداری شروع قطع یک زنجیر

و نکته ی نهایی اینکه از کجا معلوم که تشویق مردم به مطالعه به جای عزاداری فقط یک مقدمه ی زیبا و شکیل برای حذف عزاداری نباشد؟ چه اینکه مردم، شاید امسال را در خانه بمانند و مطالعه کنند، سال بعد در خانه بمانند و مطالعه نکنند و سال بعد هم آجیل و تخمه بردارند و به گردش و هواخوری بروند و لزوم اندیشه در پیام عاشورا و درس​های امام حسین (ع) را به کل فراموش کنند. از کجا معلوم که رمز و راز اینکه بعد از ۱۴۰۰ سال هنوز عاشورا برای ما با ایام شهادت سایر ائمه فرق دارد، همین عزاداری​ها و همین نذری​هایی که این روزها به سخره گرفته می​شود نباشد؟از کجا معلوم که اگر قرار بود همه ایام عاشورا در منزل مطالعه کنند تا به حال به فراموشی سپرده نشده بود؟

 

بخش دوم: چرا حذف عزاداری ها و تشویق به منزل نشینی پر آسیب و خطا است؟

در مورد شیوه​های عزاداری که برخی آن را به دلیل “سیطره ی مداحان بازاری”  و ادبیات سطحی بدون معرفت ظلم به اباعبدالله می دانند هم نکات زیر مطرح است. هر  هر چند ضعفها و آسیبهایی در این عزاداری ها وجود دارد اما به دلایل زیر تحریم و کناره​گیری از عزاداری و ترویج در منزل نشینی توجیهی ندارد:

 

۱- سکوت و عزلت نشینی دامن زدن به غربت امام حسین (ع)

اگر عزاداری​های فعلی موجب غربت امام حسین (ع) است نشستن در منزل بیشتر به غربت ایشان دامن می​زند. در حالی که اجتماع این عده​ی کثیر که به عشق نام اباعبدالله جمع می​شوند، سرمایه​ای اجتماعی است که تحت عناوین و مراسمات دیگر نمی​توان به آن دست یافت. هر چند برخی در تلاشند تا خلوص این اجتماع را با به سخره گرفتن نذری​ها زیر سوال ببرند اما بر همگان واضح است که غذای رایگان تحت هیچ عنوان دیگری هرگز و هرگز چنین جماعتی را گرد نخواهد آورد. این جماعت حتی در ساده​ترین شکل خود نماد عظمت شیعه بوده و زمینه​ساز جویایی در انسان​های مدبر و حق​طلبی است که در سراسر دنیا جویای حقیقت​اند. و این سوال برانگیزی در اذهان مردم جهان جز با چنین جمعیتی که هر سال با عزمی​راسخ​تر گرد هم جمع می​شوند بدست نمی​آید.

 

۲- عظمت مجلس امام حسین به صاحب آن است نه به مداحان!

عظمت این مجالس نه به آن مداح بازاری که مجلس را در دست گرفته بلکه به صاحبان این مجالس است که نظر لطف و کرامت خود را بر کسانی که در مجلس روضه​ی آنان نشسته​اند می​اندازند. به علاوه همین سکوت و عزلت​گزینی اهل قلم است که این عزاداری​ها را محلی برای جولان مداحان بازاری می​کند. کما اینکه اگر دیگر اندیشمندان گوشه​ای از فعالیتهای علمی​خود را به این موضوع اختصاص می​دادند، اوضاع کمی​می​توانست تغییر کند

 

۳- ما زبان را ننگریم و قال را …

نکته نهایی اینکه برخی ادبیات عزاداری ها و نحوه محبت ورزیدنمان به اباعبدالله را که بعضا همراه با نقص در معرفت است ظلم به اباعبدالله می نامند و نتیجه می گیرند که پس نبودنش بهتر از بودنش است. گرچه این نقص در معرفت و ادبیات ناصحیح عزاداری موضوعی صحیح است که باید حل شود. و اندیشمندان و اهل قلم باید در این عرصه وارد شوند و حرکتی کنند اما به نظر من حتی این ضعف هم حذف عزادار را توجیه نمی کند. این عتابی که برخی صاحبان اندیشه نسبت به سبک عزاداری ساده دلان عاشق و خالص دارند مرا به یاد عتاب موسی به شبان می اندازد که با خشم می گفت:

اين چه ژاژست اين چه کفرست و فشار       پنبه‌اي اندر دهان خود فشار

گند کفر تو جهان را گنده کرد                      کفر تو ديباي دين را ژنده کرد

و این پاسخ خداوند که فرمود:

هر کسي را سيرتي بنهاده‌ام                 هر کسي را اصطلاحي داده‌ام،

در حق او مدح و در حق تو ذم                   در حق او شهد و در حق تو سم ….

ما زبان را ننگريم و قال را                            ما روان را بنگريم و حال را …

هیچ آدابی و ترتیبی مجوی                         هر چه میخواهد دل تنگت بگوی

 

حرف آخر

در پایان لازم است خاطرنشان کنم که هدف من در این نوشتار هرگز چشم پوشی از ضعفهای کنونی عزاداری​ها نیست. بلکه ذکر این مطلب است که تحریم و کناره​گیری از عزاداری و جایگزین کردن آن با مطالعه و تفکر راهکار مناسبی نیست. بخصوص اینکه دشمنان اسلام این روزها خیلی خوب فهمیده اند که در تمامی این سالها از کدام منبع زخم خورده اند.

و حالا تصمیم گرفته اند که کمر به خشکاندن چشمه ی جوشانی بزنند که ۱۴۰۰ سال است اسلام را به برکت خود زنده و جوشان و خروشان نگه داشته است. اما آنها نیک می دانند که عشق و عرق مردم به اباعبدالله چیزی نیست که یک شبه خشک شود بنابراین به گونه های مختلف و در قالبهایی زیبا و فریبنده قدم به قدم به سمت تغییر چارچوبهای ذهنی ما حرکت می کنند. از همین روست که تصمیم گرفتم در حد توانم به بیان خطاها و آسیبهایی که در این دیدگاه وجود دارد بپرردازم و معتقدم که اگر ضعفی در عزاداری ها می بینیم بهتر است که به اقدامی هر چند کوچک برای اصلاح آن برداریم تا اینکه آن را تحریم کنیم

 

مرضیه فاطمی

Avatar
از وقتی به یاد دارم هویتم به سه ویژگی گره خورده است: مطالعه، نوشتن و آروزی داشتن یک زندگی هر چه بهتر برای همه ی مردم. "یک پنجره برای بهتر زیستن" پلی است میان من و شما تا شما را در دنیای شیرین مطالعاتم شریک کنم.
مرضیه فاطمی

مطالب مرتبط

ديدگاه کاربران

    Avatarمسعود در یکشنبه ۰۹ مهر ۱۳۹۶ پاسخ

    سلام و عرض ادب
    بسیار عالی و تحلیلی به موضوع پرداختید. سپاس از مطلب خوب شما و ان شاءالله در پرتو عنایات حضرت اباعبدالله پیروز باشید.

      Avatarمرضیه فاطمی در یکشنبه ۰۹ مهر ۱۳۹۶ پاسخ

      با سلام
      از لطف شما سپاسگزارم. من هم برای شما آرزوی موفقیت و سعادت دارم

وضعیتهای ورود کاربر

ARE YOU READY? GET IT NOW!
ثبت نام رایگان کارگاه
کارگاه آشنایی با مهارتهای گفتگو و ارتباط موثر به سبک دیالوگ
برای هماهنگی های بعدی با شما تماس می گیریم
فایل صوتی بزرگترین اشتباه زنان در عشق و زندگی مشترک
کتاب 7 راز دلبسته کردن شوهر!
9 روز با 9 درس موفقیت!
خبرنامه رازهای همسرداری
دانلود رایگان کتاب مدیریت اهداف
ذهنت را برای موفقیت برنامه ریزی کن...
دوس داری به بهترین کسی که میخوای تبدیل بشی